Stop

Bệnh khô mắt: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Bệnh khô mắt là một căn bệnh phổ biến và đang gia tăng nhanh chóng trong những năm trở lại đây. Theo thống kê tại Mỹ, có tới 25 – 30 triệu người bị khô mắt, chiếm khoảng 10% dân số nước này. Tại Việt Nam, có tới 4 triệu đến 6 triệu người bị khô mắt ở các mức độ khác nhau.

Khô mắt không phải là một căn bệnh nguy hiểm nhưng lại ảnh hưởng không nhỏ tới chất lượng cuộc sống và công việc. Nếu không được chữa trị đúng cách để bệnh tiến triển thành khô mắt mãn tính có thể gây giảm thị lực vĩnh viễn.

Vậy bệnh khô mắt là gì? Triệu chứng khô mắt ra sao? Khô mắt có gây những biến chứng nguy hiểm gì không? Và cách điều trị như thế nào ? 

Bệnh khô mắt là gì? Triệu chứng của bệnh khô mắt

Bệnh khô mắt là gì? Đâu là triệu chứng của bệnh khô mắt

Bệnh khô mắt là gì?

Khô mắt là một trong những bệnh lý thường gặp nhất về mắt. Theo định nghĩa tại TFOS DEWS II (The Tear Film & Ocular Surface Society Dry Eye Workshop II – Hội thảo khô mắt quốc tế lần II )  Khô mắt là bệnh lý đa yếu tố trên bề mặt nhãn cầu, đặc trưng bởi sự mất cân bằng nội môi của màng nước mắt và có biểu hiện các triệu chứng ở mắt, trong đó sự mất ổn định, tăng áp suất thẩm thấu của màng nước mắt; viêm, tổn thương bề mặt nhãn cầu và bất thường ở mắt là cơ chế bệnh sinh.

Nguyên nhân gây khô mắt

Bệnh khô mắt xảy ra do mắt không tiết đủ nước mắt hoặc chất lượng nước mắt kém để giữ ẩm, nuôi dưỡng mắt.

Số lượng nước mắt tiết ra không đủ

Nước mắt được tiết ra từ các tuyến ở trong và xung quanh mi mắt. Khi các tuyến này hoạt động kém dần do nhiều tác động trong cơ thể kéo theo lượng nước mắt tiết ra giảm dần, có thể dẫn tới khô mắt.

Một số nguyên nhân gây ra hiện tượng này gồm: tuổi tác, các bệnh lý ở mắt hay toàn thân, tác dụng phụ của thuốc,…

Chất lượng nước mắt không tốt

Một màng phim nước mắt bình thường gồm 3 lớp: 

  • Lớp mỡ (lớp ngoài cùng): được tạo bởi các tuyến Meibomian, có nhiệm vụ ngăn cản sự bốc hơi nhanh của nước mắt.
  • Lớp nước (lớp giữa): là một dung dịch nước mặn rất loãng, chứa nước mắt và các protein tan trong nước. Giúp nuôi dưỡng giác mạc, kết mạc và màng nhầy bao phủ bao phủ mặt trước mắt và bên trong mí mắt là nhiệm vụ của lớp này.
  • Lớp nhầy mucin (lớp trong cùng): có chức năng liên kết nước, dàn phẳng nước trên bề mặt giác mạc, giữ cho mắt luôn ướt 

Khi chất lượng nước mắt không tốt, đặc biệt là chất lượng lớp mỡ ngoài cùng sẽ gây tăng bốc hơi lớp nước ở giữa, dẫn đến khô mắtNhư vậy sự suy giảm cả số lượng và chất lượng nước mắt gây ra tình trạng khô mắt.

 

Cấu tạo 3 lớp của màng phim nước mắt

Cấu tạo 3 lớp của màng phim nước mắt

Triệu chứng bệnh khô mắt 

Khô mắt khá dễ nhận biết với những triệu chứng rất điển hình như:

  • Cảm giác cộm trong mắt
  • Nóng rát hoặc ngứa mắt
  • Xuất hiện tia đỏ trong mắt
  • Giảm thị lực, mờ mắt
  • Mắt nhạy cảm hơn với ánh sáng mạnh 
  • Mỏi mắt, thường xuyên nháy mắt
Triệu chứng của bệnh khô mắt

Triệu chứng của bệnh khô mắt

Các triệu chứng này xuất hiện liên tục và kéo dài, khiến mắt bị kích thích chảy một lượng lớn nước mắt để cố gắng làm ẩm và làm dịu mắt. Tuy nhiên biện pháp này chỉ làm dịu mắt tạm thời. Chỉ sau một thời gian ngắn, mắt lại bị khô và tiếp tục kích thích tiết nước mắt. Toàn bộ quá trình trên lặp lại khiến các triệu chứng khô mắt trở nên nặng nề

Các yếu tố nguy cơ gây khô mắt

Có rất nhiều nguyên nhân gây khô mắt đến từ tuổi tác, các bệnh lý và rối loạn trong cơ thể, tác dụng phụ của thuốc, ảnh hưởng của môi trường hay một số nguyên nhân khác.

Ảnh hưởng của tuổi tác gây nên khô mắt

  • Tuổi tác tăng dần cùng với hiện tượng lão hóa tự nhiên. Khi đó các tuyến và cơ quan của mắt cũng thoái hóa dần, gây nên nhiều bệnh lý về mắt, trong đó điển hình nhất là khô mắt
  • Theo nghiên cứu của Bệnh viện Mắt Trung Ương ở lứa tuổi 60 thì tỷ lệ khô mắt lên tới 14,6%.

Giới tính

Phụ nữ có nguy cơ bị khô mắt cao hơn nam giới. Nguyên nhân chủ yếu do rối loạn hormone do sử dụng thuốc tránh thai, khi mang thai hay trong thời kỳ tiền mãn kinh. Ngoài ra phụ nữ có nguy cơ cao bị các rối loạn tự miễn gây ra khô mắt

Các rối loạn và bệnh lý gây khô mắt

  • Rối loạn tự miễn (hội chứng Sjögren, lupus, xơ cứng bì) có thể gây nên khô mắt
  • Các bệnh lý của cơ thể như: viêm khớp dạng thấp, tiểu đường, bệnh lý tuyến giáp tuyến giáp, hay do thiếu hụt vitamin A
  • Các bệnh lý tại mắt cũng gây ra khô mắt gồm: Viêm mi mắt và bề mặt nhãn cầu có nguy cơ cao gây khô mắt do làm gián đoạn

Ảnh hưởng của điều kiện môi trường

Thời tiết khô hanh, độ ẩm không khi thấp hay tiếp xúc với khói bụi, nắng gió, làm việc trong phòng kín sử dụng điều hòa liên tục, khiến nước mắt bốc hơi nhanh, cũng là nguyên nhân phổ biến gây ra khô mắt.

Thói quen sống và làm việc

  • Các thiết bị điện tử công nghệ như điện thoại thông minh, máy tính, laptop,… ngày càng trở nên phổ biến trong lối sống hiện đại, được sử dụng cả với mục đích giải trí và làm việc.
  • Theo một thống kê năm 2017, thời lượng trung bình trong ngày 1 người Việt Nam sử dụng các thiết bị điện tử để truy cập internet là 6 giờ 52 phút. Con số này đang gia tăng nhanh chóng và đặc biệt là trong mùa dịch Covid 19, với chính sách cách ly xã hội thì thời lượng người dân dùng các thiết bị điện tử gia tăng chóng mặt.
  • Các nghiên cứu chuyên khoa chỉ ra rằng, việc nhìn chằm chằm vào màn hình các thiết bị điện tử khiến số lần chớp mắt giảm xuống 6 lần/phút (so với số nhịp độ chớp mắt bình thường là 14 lần/phút). Ít chớp mắt làm giảm lượng nước mắt tiết ra và không đủ dàn đều nước mắt khiến bề mặt mắt bị khô.

Do sử dụng thuốc

Các thuốc kháng histamin, thuốc chống viêm, thuốc chống trầm cảm, thuốc tránh thai, thuốc hạ huyết áp,… có thể làm giảm số lượng nước mắt tiết ra. Hơn nữa, thực trạng sử dụng tràn lan các thuốc nhỏ mắt không đúng cách, không tuân thủ theo chỉ dẫn của bác sĩ cũng có thể gây khô mắt.

Khô mắt do sử dụng thuốc

Khô mắt do sử dụng thuốc

Nguyên nhân khác

Một số nguyên nhân khác cũng gây nên bệnh khô mắt như:

  • Sử dụng kính áp tròng không đúng cách trong thời gian dài gây khô mắt tiến triển
  • Phẫu thuật mắt bằng laser gây khô mắt tạm thời

Biến chứng nguy hiểm của khô mắt

Nhiều người chủ quan cho rằng khô mắt không phải một căn bệnh nguy hiểm. Thậm chí còn coi nhẹ và bỏ qua các triệu chứng cảnh báo khô mắt.

Tuy nhiên, các bác sĩ chuyên khoa mắt cảnh báo nếu bệnh khô mắt kéo dài và không được điều trị kịp thời có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm:

  • Viêm kết mạc: khô mắt vừa và nhẹ có thể gây viêm kết mạc. Đa phần các trường hợp không nhất thiết phải điều trị bằng thuốc mà chỉ cần điều trị khô mắt.
  • Viêm giác mạc: khô mắt không được điều trị đúng cách và kịp trời dễ trở năng gây viêm giác mạc. Tình trạng này kết hợp với nền mắt khô  sẵn có thể dẫn đến sẹo giác mạc, lâu dần ảnh hưởng trực tiếp đến thị lực
  • Tái lặp viêm kết – giác mạc ở người cao tuổi,…

Nguyên nhân gây ra những biến chứng nguy hiểm này do: khi bị khô mắt, mắt yếu và nhạy cảm, là cơ hội cho vi sinh vật xâm nhập và gây ra các tình trạng viêm kết – giác mạc ở các cấp độ từ nhẹ – nặng.

Điều trị khô mắt như thế nào cho hiệu quả?

Khô mắt thường rất dễ tái phát không thể điều trị hoàn toàn. Các biện pháp điều trị với mục tiêu là giảm các triệu chứng khô mắt, giữ cho đôi mắt khỏe mạnh, dễ chịu, duy trì thị lực và ngăn ngừa khô mắt tiến triển.

Một số biện pháp chính được sử dụng để điều trị khô mắt gồm 3 nhóm chính:

  • Thay đổi môi trường, thói quen sinh hoạt và làm việc
  • Sử dụng thuốc điều trị khô mắt
  • Can thiệp bằng phẫu thuật

Thay đổi môi trường, thói quen sinh hoạt và làm việc

  • Tránh hoạt động lâu trong môi trường nóng rát, nhiều khói bụi và ô nhiễm.
  • Không để gió quạt, luồng gió điều hòa thổi trực tiếp vào mắt
  • Chú ý đeo kính bảo vệ mắt cẩn thận khi đi ra ngoài
  • Nếu ở trong phòng điều hòa hoặc máy sưởi thời gian dài hoặc khi môi trường có độ ẩm không khi quá thấp nên sử dụng thêm các thiết bị hỗ trợ làm tăng độ ẩm không khí như máy phun sương, máy tạo ẩm
  • Nên tập thói quen chớp mắt đều khoảng 15 – 17 lần/ phút.
  • Nếu phải làm việc lâu dài với máy tính, nên để mắt nghỉ ngơi sau khoảng 30 phút bằng cách thư giãn, nhìn ra không gian rộng,… trong khoảng 20 – 30 giây.
  • Nên uống đủ nước, bổ sung đầy đủ thực phẩm chứa nhiều vitamin A, beta-carotene (trong các loại rau của có màu đỏ), acid béo thiết yếu (có nhiều trong cá)
  • Hạn chế thức khuya, nên ngủ đủ giấc từ 6 – 8 tiếng mỗi ngày để mắt có đầy đủ thời gian nghỉ ngơi và phục hồi
Thực phẩm giàu vitamin A

Thực phẩm giàu vitamin A

Dùng thuốc trong điều trị khô mắt

  • Các trường hợp khô mắt nhẹ có thể được điều trị hiệu quả bằng cách sử dụng nước mắt nhân tạo thường xuyên. Vì phải sử dụng kéo dài để đem lại hiệu quả tốt nhất nên vấn đề quan trọng nhất khi lựa chọn nước mắt nhân tạo để điều trị khô mắt là không được chứa chất bảo quản gây tổn thương mắt và toàn thân
  • Sử dụng thuốc mỡ bôi trơn mắt đối với những trường hợp khô mắt nặng. Thuốc mỡ tạo ra một lớp màng trên bề mặt mắt, ngăn cản hiện tượng bốc hơi nước mắt – một trong những nguyên nhân chính gây khô mắt. Tuy nhiên do lưu lại lâu trên mắt, gây mờ mắt và hạn chế tầm nhìn nên thuốc mỡ chỉ thường được sử dụng vào ban đêm.
  • Tuy nhiên đối với một số trường hợp khô mắt kéo dài dễ gây biến chứng hoặc khô mát do hệ quả của các bệnh lý trong cơ thể cần phải thăm khám bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn điều trị và sử dụng thuốc hợp lý nhất.

Can thiệp bằng phẫu thuật

Có nhiều biện pháp phẫu thuật được sử dụng trong điều trị khô mắt nhưng phổ biến nhất là phẫu thuật đóng điểm lệ vĩnh viễn. Biện pháp này giúp giữ nước mắt tự nhiên ở lâu trong mắt, không để nước mắt thoát ra qua đường lệ.

Tuy nhiên, các biện pháp can thiệp phẫu thuật không được các bác sĩ khuyến cáo trong điều trị khô mắt, trừ các trường hợp khô mắt nặng và  không đáp ứng với các biện pháp điều trị khác.

Bài viết đã cung cấp những thông tin cơ bản nhất về khô mắt và cách điều trị. Hy vọng thông tin hữu ích đối với các bạn đã và đang gặp phải tình trạng khô mắt. Chúc các bạn luôn có một đôi mắt sáng khỏe và tinh anh.

 


Bình luận

Đánh giá bài viết:

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Bài viết xem nhiều

Bài viết mới

Cách sử dụng nước mắt nhân tạo an toàn, hợp lý

Nước mắt nhân tạo là giải pháp thay thế hoàn hảo cho nước mắt tự nhiên, có tác dụng bảo vệ, bôi trơn cho bề mặt nhãn cầu khi bị khô mắt, kích ứng mắt, hỗ trợ duy trì chức năng thị giác...
Hiện nay, việc sử dụng nước mắt nhân tạo để bảo vệ sức khỏe đôi mắt ngày càng phổ biến.  Do thường xuyên sử dụng các thiết bị điện tử, tỷ lệ bệnh nhân mắc khô mắt và gặp các vấn đề về mắt ngày càng gia tăng. Vì vậy, việc lựa chọn loại nước mắt nhân tạo nào? Sử dụng ra sao để an toàn, hợp lý là vấn đề rất quan trọng.

Xem thêm